Νόμιμο αλλά μη ηθικό! Ότι χειρότερο σε μια κοινωνία. Θεσμικά ασυμβίβαστα, κώδικες δεοντολογίας και κοινωνική απομόνωση.

νομιμο μη ηθικο

Φαίνεται πλέον να μας απασχολεί όλο και περισσότερο, λόγω των σχετικών υποθέσεων  που βλέπουν το φως της δημοσιότητας, το διαχρονικά πολυσυζητημένο ερώτημα για τις σχέσεις μεταξύ  νόμιμης,  παράνομης, ηθικής και ανήθικης  συμπεριφοράς και του ατομικού και του συλλογικού συμφέροντος. Και προφανώς δεν είναι τυχαίο πως αρκετοί υποστηρίζουν πως οι λανθασμένες απαντήσεις και συμπεριφορές στο παραπάνω ερώτημα μας οδηγούσαν και μαθηματικά στην γνωστή οικονομική κρίση.

Παράνομη και ανήθικη. Παράνομη και ηθική. Νόμιμη και ηθική. Νόμιμη και ανήθικη.

Είμαι σίγουρος πως όλοι μας αποδεχόμαστε την νόμιμη και ηθική συμπεριφορά  σαν την βασική προϋπόθεση για την ανάπτυξη της κοινωνίας μας, όπου το ατομικό συμφέρον επιδιώκεται μέσα στο πλαίσιο του νόμου, σύμφωνα με τυπικούς και άτυπους κανόνες ηθικής συμπεριφοράς και συμπίπτει με το συλλογικό-κοινωνικό συμφέρον. Είμαι επίσης σίγουρος πως όλοι μας αποδεχόμαστε πως για κάθε  παράνομη και ανήθικη πράξη συνάμα πρέπει να επιβάλλονται τιμωρίες, έτσι ώστε να προστατεύεται και να υποστηρίζεται η κάθε προαναφερθείσα νόμιμη και  ηθική συμπεριφορά που οδηγεί στην εξέλιξη της κοινωνίας μας.

Τι γίνεται όμως όταν οι νόμιμες συμπεριφορές ή πράξεις,  είναι ταυτόχρονα και μη ηθικές; Σε αυτήν την περίπτωση είναι αρκετά δύσκολο να αποδεχθούμε, κάτι που αρκετοί επιστήμονες διατυμπανίζουν συνεχώς, ότι οι νόμιμες αλλά ανήθικες πράξεις είναι οι χειρότερες όλων, διότι είναι δύσκολο να εντοπιστούν και όταν εντοπίζονται δεν μπορούν να διωχθούν νομικά και να οδηγηθούν στα ποινικά δικαστήρια.

Αυτές λοιπόν οι νόμιμες αλλά ανήθικες συμπεριφορές αποτελούν και έναν από τους βασικότερους δείκτες για την πολιτιστική  και οικονομική παρακμή μιας κοινωνίας. Η  λύση στην αντιμετώπιση αυτών των ανεπιθύμητων, ανήθικων αλλά νομίμων πράξεων φαίνεται να είναι η κοινωνική απομόνωση, η οποία όμως στην ελληνική πραγματικότητα απαιτεί άμεση αλλαγή νοοτροπίας και αντίληψης καθημερινών συμπεριφορών διαπλοκής  και διαφθοράς, για την  οποία όμως απαιτείται πολύς χρόνος.

Θεσμικά ασυμβίβαστα και κώδικες δεοντολογίας.

Πριν  το στάδιο της κοινωνικής απομόνωσης, οι ευνομούμενες, σύγχρονες, αναπτυγμένες κοινωνίες, χρησιμοποιούν δύο αποτελεσματικά εργαλεία: τα θεσμικά  ασυμβίβαστα και τους σύγχρονους συμφωνημένους κανόνες δεοντολογίας.  Και τα δύο αυτά εργαλεία  συμβάλλουν στο να αποφευχθούν όλες οι μυωπικές συμπεριφορές που συνήθως επιφέρουν πρόσκαιρο ατομικό συμφέρον σε βάρος του συλλογικού αλλά και του μεσοπρόθεσμου ατομικού συμφέροντος.

Δυστυχώς όμως στην κείμενη ελληνική νομοθεσία, διατηρούμε ελάχιστα θεσμικά ασυμβίβαστα, τα οποία είτε υπάρχουν-είτε δεν υπάρχουν, δεν επιφέρουν καμία ουσιαστική διαφορά. Επίσης πολύ σπάνια συναντούμε κανόνες δεοντολογίας (εγγράφως συμφωνημένους κανόνες ηθικής και συμπεριφοράς) σε εργασιακούς κλάδους ή  επιχειρήσεις ή κάθε μορφής ιδιωτικών/δημόσιων φορέων ή κάθε κοινωνικής οργάνωσης ή δραστηριότητας. Αυτές οι ελλείψεις αποτελούν και έναν σημαντικό  δείκτη της πολιτισμικής φτώχειας και χαμηλής ποιότητας ζωής. Έτσι αποτελεί πλέον μονόδρομος να φέρουμε στην επιφάνεια την συζήτηση για την ψήφιση νέων θεσμικών ασυμβιβάστων και την  συμφωνία κανόνων δεοντολογίας.

Υ.Γ. 1 Κλασικό παράδειγμα στον χώρο του αθλητισμού: Θέσπιση θητείας 8 χρόνων στις ομοσπονδίες. Υποχρέωση ανάρτησης στο πρόγραμμα Διαύγεια της οικονομικής διαχείρισης όλων των ομοσπονδιών. Κώδικας δεοντολογίας αθλητών, προπονητών, παραγόντων, φιλάθλων, διαιτητών, κριτών, γυμναστών, επιχειρήσεων οργάνωσης αθλητικών δραστηριοτήτων  κ.ά. Τα ασυμβίβαστα-κωλύματα-περιορισμοί στο άρθρο 3 του Αθλητικού Νόμου 2725/1999.  

Υ.Γ. 2 Είμαι υποχρεωμένος να αναφέρω και ως πηγή αλλά και ως ένα βιβλίο που με βοήθησε να βάλω σε τάξη διάφορες σκέψεις και απόψεις ένα μικρό βιβλιαράκι, το οποίο και συστήνω ανεπιφύλακτα, αυτό του Θεόδωρου Π. Λιανού «Οι νόμοι της ηλιθιότητας και οι νόμοι του συμφέροντος», εκδόσεις Καστανιώτη.

Υ.Γ. 3 Είναι προφανές πώς η υποκειμενική κρίση καθορίζει αρκετές φορές  μια συμπεριφορά ως ηθική ή μη και γι’ αυτό κάποιος νόμος δεν είναι δυνατόν να τις προβλέπει όλες. Είναι όμως επίσης προφανές πως κάθε κοινωνική ομάδα οφείλει να κωδικοποιήσει τις κοινά αποδεκτές σύμφωνες υποκειμενικές κρίσεις, που δεν είναι δυνατόν να προβλέπονται στο νόμο και να τις καταγράψει σε έναν  κώδικα δεοντολογίας.

Υ.Γ. 4 Δεν ήθελα να αναφερθώ στην  παράνομη αλλά ηθική συμπεριφορά, η οποία  από την εποχή της Αντιγόνης στην τραγωδία του Σοφοκλή έως και σήμερα, αποτελεί ένα πολύπλοκο φαινόμενο, με διττή ερμηνεία, σαν αυτή του πόνου στην αρρώστια του ανθρώπινου σώματος. Από την μια επιβεβαιώνει την αρρώστια αλλά και από την άλλη σηματοδοτεί και τις προσπάθειες της γιατρειάς του.

Βασίλης Ντάκουρης

Πτυχιούχος ΣΕΦΑΑ (πρώην ΤΕΦΑΑ) Αθηνών με ειδικότητα στην καλαθοσφαίριση και μεταπτυχιακές σπουδές στην Άσκηση και Ποιότητα Ζωής

Μέλος της Ελληνικής Επιστημονικής Εταιρείας Διοίκησης Αθλητισμού και Αναψυχής

Διεθνής Καλαθοσφαιριστής με την Εθνική Ελπίδων και την Εθνική Παίδων

Πρώην Επαγγελματίας Καλαθοσφαιριστής και Προπονητής

Αντιπρόεδρος του ΓΑΣ Εύνικος και εκπρόσωπός του στην Ελληνική Ομοσπονδία Καλαθοσφαίρισης

Αρέσει σε %d bloggers: